AMLR LEI w Polsce: identyfikacja klientów od 2027 r.

Zasada AMLR dotycząca LEI nie nakazuje spółkom uzyskania identyfikatora podmiotu prawnego. Od 10 lipca 2027 r. banki i inne podmioty zobowiązane w Polsce będą pozyskiwać LEI klienta, jeśli jest dostępny, w ramach jego identyfikacji. Ostateczny projekt standardów AMLA nadal uwzględnia LEI, ale standardy te nie są jeszcze wiążące.

Co to oznacza w Polsce

Podstawą krajowych przepisów AML jest ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (tekst jednolity: Dz.U. z 2025 r. poz. 644). Zgodnie z jej art. 130 kontrolę przestrzegania przepisów sprawuje Generalny Inspektor Informacji Finansowej (GIIF), a w odniesieniu do nadzorowanych przez siebie instytucji obowiązanych także KNF. GIIF, działający w strukturze Ministerstwa Finansów, jest więc jednym z właściwych punktów odniesienia dla krajowego nadzoru.

Od 10 lipca 2027 r. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1624 z dnia 31 maja 2024 r. (AMLR) będzie stosowane bezpośrednio w Polsce. Jego art. 22 wymienia wśród danych służących identyfikacji klienta będącego osobą prawną numer identyfikacji podatkowej oraz identyfikator podmiotu prawnego, jeśli są dostępne. Stosowanie tego przepisu nie wymaga transpozycji jego zasad do prawa krajowego.

Przykładem jest sp. z o.o. otwierająca rachunek firmowy w banku w Polsce. Jeśli ma LEI, powinna znać swój kod na potrzeby identyfikacji przez bank; samo AMLR nie wymaga jednak, by spółka bez LEI go uzyskała. Ta sama kwestia może pojawić się podczas okresowej aktualizacji danych KYC sp. z o.o. prowadzonej przez bank.

Polski rejestr beneficjentów rzeczywistych to Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych (CRBR). Jest to krajowy rejestr beneficjentów rzeczywistych; wymóg pozyskania dostępnego LEI wynika natomiast z unijnego art. 22 AMLR.

AMLR LEI: najważniejsze zasady

• AMLR opublikowano w Dzienniku Urzędowym 19 czerwca 2024 r. Rozporządzenie wiąże w całości, a wobec większości podmiotów zobowiązanych będzie stosowane od 10 lipca 2027 r.
• Artykuł 22 nakazuje pozyskać LEI klienta będącego osobą prawną, jeśli identyfikator jest dostępny. Nie nakazuje klientowi uzyskać LEI.
• Raport AMLA dotyczący projektu standardów należytej staranności wobec klienta nosi datę 30 września 2026 r. AMLA ogłosiła przekazanie ostatecznego projektu Komisji Europejskiej 1 października 2026 r.; projekt może jeszcze ulec zmianie.
• Spółka, która ma już LEI, powinna móc podać swój kod, gdy podmiot zobowiązany poprosi o dane identyfikacyjne.

Jakie dane przewiduje art. 22 AMLR

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 27 AMLR „identyfikator podmiotu prawnego” to unikalny alfanumeryczny kod referencyjny oparty na standardzie ISO 17442, nadany podmiotowi prawnemu. Artykuł 22 określa informacje, które podmioty zobowiązane pozyskują w celu identyfikacji klienta. Dla osoby prawnej są to między innymi nazwa i forma prawna, adres siedziby statutowej lub urzędowej, odmienny adres głównego miejsca prowadzenia działalności oraz kraj założenia spółki.

Artykuł 22 ust. 1 lit. b wymienia również imiona i nazwiska przedstawicieli prawnych oraz, jeśli są dostępne, numer rejestracyjny, numer identyfikacji podatkowej i identyfikator podmiotu prawnego. Osobno wskazuje imiona i nazwiska osób wykonujących prawa z akcji lub udziałów na rzecz innej osoby albo piastujących stanowiska kierownicze na rzecz innej osoby, wraz z odniesieniem do ich statusu. Sformułowanie „jeśli są dostępne” ma znaczenie: podmiot zobowiązany pozyskuje dostępny LEI, lecz przepis nie wymaga od klienta, który go nie ma, uzyskania kodu.

Przepis obejmuje także inne kategorie klientów. W przypadku powiernika trustu powstałego w drodze czynności prawnej lub osoby zajmującej równorzędne stanowisko w podobnym porozumieniu prawnym art. 22 ust. 1 lit. c wskazuje numer identyfikacji podatkowej i identyfikator podmiotu prawnego, jeśli są dostępne. Litera d dotyczy innych organizacji posiadających zdolność prawną na mocy prawa krajowego i wymienia LEI w stosownych przypadkach. Zakwalifikowanie konkretnego klienta do danej kategorii zależy od jego sytuacji.

Wśród podmiotów zobowiązanych wymienionych w art. 3 są instytucje kredytowe i finansowe, biegli rewidenci, zewnętrzni księgowi, doradcy podatkowi, podmioty świadczące usługi na rzecz trustów lub spółek oraz pośrednicy nieruchomości. Przepis obejmuje też notariuszy, prawników i innych niezależnych przedstawicieli zawodów prawniczych w odniesieniu do określonych transakcji. Pytanie o posiadany LEI może więc pojawić się nie tylko przy otwieraniu rachunku bankowego.

Co przewiduje ostateczny projekt standardów AMLA

Raport Urzędu Unii Europejskiej ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy i Finansowaniu Terroryzmu (AMLA) o projekcie regulacyjnych standardów technicznych na podstawie art. 28 ust. 1 AMLR nosi datę 30 września 2026 r. Według komunikatu AMLA z 1 października 2026 r. ostateczny projekt przekazano Komisji Europejskiej. Standardy podlegają jeszcze przeglądowi i ewentualnym zmianom; nie są wiążące.

Projektowany art. 18 dotyczy sytuacji niższego ryzyka. Minimalny zakres informacji o osobie prawnej obejmuje w nim formę prawną, nazwę, odmienną nazwę handlową, jeśli występuje, adres siedziby statutowej lub urzędowej oraz, jeśli są dostępne, numer rejestracyjny lub numer identyfikacji podatkowej albo LEI. Identyfikator pozostaje zatem możliwym elementem danych także w projektowanym wykazie dla sytuacji niższego ryzyka.

Projektowany załącznik I przyporządkowuje dane z AMLR do atrybutów środków identyfikacji elektronicznej i kwalifikowanych usług zaufania. Dla osób prawnych uwzględnia LEI, jeśli jest dostępny. Projektowany art. 28 przewiduje z kolei dostosowanie dokumentów i danych klientów z istniejących stosunków gospodarczych, z uwzględnieniem ryzyka, w okresach określonych w art. 26 ust. 2 AMLR: najwyżej rok między aktualizacjami dla klientów o podwyższonym ryzyku i pięć lat dla pozostałych.

AMLA proponuje, aby standardy zaczęły być stosowane sześć miesięcy po wejściu w życie, gdy zostaną przyjęte i opublikowane w Dzienniku Urzędowym. Jest to proponowany odstęp, a nie obowiązująca data rozpoczęcia stosowania standardów.

LEI w informacjach towarzyszących transferom środków

LEI występuje również w innym unijnym akcie, dotyczącym odrębnego obowiązku. Rozporządzenie (UE) 2023/1113, art. 4 ust. 1 lit. d i ust. 2 lit. c, stosowane od 30 grudnia 2024 r., reguluje informacje towarzyszące transferom środków, a nie wykaz danych do identyfikacji klienta w AMLR.

Na warunkach określonych w tym przepisie dostawca usług płatniczych płatnika ma zapewnić, by transfer zawierał aktualny LEI płatnika i odbiorcy albo, przy braku LEI, dostępny równoważny urzędowy identyfikator. Zależy to od istnienia odpowiedniego pola w formacie komunikatu płatniczego oraz od przekazania identyfikatora dostawcy przez płatnika.

Co zrobić przed 10 lipca 2027 r.

1. Sprawdź, czy podmiot ma już LEI. Jeśli tak, ustal kod, który można podać na żądanie podmiotu zobowiązanego.
2. Sprawdź dane istniejącego identyfikatora. Jeśli wymagają aktualizacji, rozważ odnowienie LEI, aby dane widoczne dla banku lub innego podmiotu zobowiązanego odpowiadały aktualnym danym spółki.
3. Oddziel prośbę o kod od obowiązku jego uzyskania. AMLR nie wymaga uzyskania LEI od klienta, który go nie posiada. Podmiot, który chce posługiwać się standardowym, możliwym do zweryfikowania identyfikatorem podczas takich kontroli, może rozważyć złożenie wniosku o LEI.
4. Wyjaśnij przypadki zależne od okoliczności. Jeśli status trustu, organizacji lub transakcji jest niejasny, skonsultuj go z właściwym organem nadzoru lub doradcą.

Jeśli kontrola statusu wykaże, że Państwa LEI ma status LAPSED, należy odnowić dotychczasową rejestrację zamiast ubiegać się o nowy kod LEI, jak wyjaśniamy w artykule o wygasłym LEI i jego odnowieniu.

Terminy i status przepisów

Data	Zdarzenie	Status na 17 października 2026 r.
30 grudnia 2024 r.	Rozporządzenie (UE) 2023/1113 zaczęło być stosowane do informacji towarzyszących transferom środków.	Stosowane
30 września 2026 r.	Data raportu AMLA o projekcie standardów należytej staranności wobec klienta.	Ostateczny projekt, niewiążący
1 października 2026 r.	AMLA ogłosiła przekazanie ostatecznego projektu Komisji Europejskiej.	Możliwy przegląd i zmiany
10 lipca 2027 r.	Rozpocznie się stosowanie AMLR, w tym art. 22 dotyczącego pozyskiwania LEI, jeśli jest dostępny.	Przyszła data stosowania
10 lipca 2029 r.	AMLR zacznie być stosowane wobec agentów piłkarskich i zawodowych klubów piłkarskich.	Przyszła data stosowania

LEI występuje również w dwóch powiązanych przepisach UE: bank płatnika może zaoferować weryfikację odbiorcy przy użyciu LEI jako alternatywę dla sprawdzenia nazwy odbiorcy, a zgodnie z DORA banki i ubezpieczyciele identyfikują dostawców ICT w rejestrze informacji za pomocą ważnego LEI lub EUID, co wyjaśnia artykuł o wymogach DORA dotyczących LEI dostawców ICT.

Sprawdź teraz, czy spółka posiada LEI, i zachowaj kod do wykorzystania przy weryfikacji danych klienta. Zmiany dotyczące zasad można śledzić w aktualizacjach o przepisach dotyczących LEI.